3. Nieuwe energie voor de inwoners in 2015

3.1 Sociale domein is geïntegreerd

Staat

De provincie heeft met de inwerkingtreding van de nieuwe Wet maatschappelijke ondersteuning geen wettelijke steunfunctietaak meer in het sociaal domein.

Inzet

We hebben het Plan van aanpak Transitie Sociaal Beleid en Zorg 2013 uitgevoerd. Sociale en zorgaspecten maken voortaan deel uit van de integrale beleidsontwikkeling van de provincie. De eerste effecten zijn in de begroting 2015 zichtbaar gemaakt.

Structurele subsidierelaties met maatschappelijke organisaties worden door de provincie per 1 januari 2017 beëindigd. In 2017 en 2018 stelt de provincie middelen beschikbaar aan gemeenten voor activiteiten die bijdragen aan de dezelfde maatschappelijke doelstellingen als van de maatschappelijke organisaties.

Voor de periode 2015-2018 richten wij een noodfonds in als vangnet voor personen die vanwege de transitie niet meer geholpen zouden worden. Ter ondersteuning van het inclusief maken van het provinciaal beleid faciliteren wij vanaf 2015 het Fries Sociaal Planbureau. Het Fries Sociaal Planbureau biedt inzicht in maatschappelijke ontwikkelingen en trends die relevant zijn voor de provinciale kerntaken.

Einbalâns:  lichtgroen

We hebben maatregelen getroffen voor een ‘warme’ begeleiding van de gesubsidieerde maatschappelijke organisaties naar de gemeenten en een noodfonds ingericht. Het inclusief beleid met betrekking tot het sociale domein is in de verschillende provinciale begrotingsprogramma’s opgepakt en zal in de nieuwe bestuursperiode verder verdiept worden.

3.2 Jeugdzorg is verbeterd en klaar voor overdracht

Staat

De wettelijke taken van de provincie voor de jeugdzorg zijn op 1 januari 2015 overgedragen aan de Friese gemeenten. De Friese instellingen waar de provincie via Bureau Jeugdzorg tot 2015 voor verantwoordelijk was, laten al enkele jaren geen wachtlijsten zien. De omvang van de wachtlijsten bij de overige Friese jeugdinstellingen laat over de jaren heen geen reductie zien. Het aantal minderjarige jeugdigen dat langer dan negen weken op zorg wacht is in Fryslân gestegen van 36 in 2012 naar 52 in 2013.

Het aantal eerste contacten met het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling (AMK) laat na eerdere stijging in 2012 voor het eerst een daling zien tot een totaal van 2630. Dat wil niet zeggen dat onmiskenbaar sprake is van een afname van kindermishandeling; de bereidheid tot melding en bekendheid met het AMK kan hierbij een rol spelen.

Inzet

Onze inzet is geweest dat alle kinderen tijdig en adequate hulp ontvangen, dat het proces rond de toegang van de zorg (de indicatiestelling) wordt verbeterd en dat er een goede afstemming is tussen de toegang tot de zorg en het zorgaanbod. Daarvoor hebben we jaarlijks een uitvoeringsprogramma jeugdzorg vastgesteld en uitgevoerd. Hierin was ook de transitie van jeugdzorg naar de gemeenten een voornaam aandachtspunt.

Het is de gezamenlijke provincies gelukt de enorme groei in vraag naar jeugdzorg grotendeels op te vangen met ambulante vormen van hulp, waardoor uithuisplaatsingen konden worden voorkomen. Daardoor is het aandeel van zware, specialistische jeugdzorg sterk afgenomen en bleven de kosten beheersbaar.

Voor de provincie betekent de overdracht van taken naar de gemeente een nieuwe werkelijkheid. We ronden af waar we ons jarenlang voor hebben ingezet met als hoofddoel een overdracht van de provinciale jeugdzorg richting de gemeenten met een op de toekomstige ontwikkelingen voorbereid jeugdzorgstelsel. Met bestuurlijke inzet en met geld uit de doeluitkering, maar ook met geld van de provincie zelf. We hebben achtmaal € 4 miljoen eigen middelen in de afgelopen jaren in de provinciale Jeugdzorg geïnvesteerd. Voor 2015 hebben wij nog een bedrag van € 4 miljoen gereserveerd voor een eventueel noodzakelijke ‘warme’ overdracht van de jeugdzorgtaak naar de gemeenten.

Einbalâns:  donkergroen

Vanuit onze taak hebben wij de jeugdzorg met een extra jaarlijkse provinciale bijdrage van € 4 miljoen gefinancierd en qua organisatie verder verbeterd. De feitelijke vraag naar jeugdzorg wordt vooral door maatschappelijke ontwikkelingen bepaald. We hebben, gezamenlijk met de andere provincies, de transitie van de jeugdzorg zorgvuldig begeleid. Daarbij hebben we altijd het belang van de kinderen die de zorg nodig hebben centraal gezet.

3.3 Projectbesluit Thialf is genomen en in uitvoering

Staat

Thialf wordt op de bestaande plek vernieuwd. De planning van de bouwwerkzaamheden loopt tot 1 juli 2016. In november 2014 is de A-status (opnieuw) in ieder geval tot 2019 aan Thialf verleend.

Inzet

Ons doel was om tot een besluit over nieuwbouw of verbouw te komen. Dat is gehaald. Niet gehaald is het streven om het bedrijfsleven mee te laten investeren. In juni 2013 hebben de Staten groen licht gegeven voor deelname in de rechtspersoon Thialf en € 50 miljoen beschikbaar gesteld voor de vernieuwbouw van de wedstrijdhal. Daarnaast is voor de overname van de aandelen € 4 miljoen uitgetrokken.

In relatie tot Thialf hebben de Staten in het kader van de Begroting 2015 besloten tot ondersteuning van het Centrum voor Topsport Onderwijs (CTO) in Heerenveen.

Einbalâns: donkergroen

Ondanks de nodige tegenwind is de toekomst van Thialf, met verbouw en behoud van de A-status, in ieder geval tot 2019 verzekerd.

3.4 Positie Friese taal is verstevigd

Staat

Het beheersniveau van het Fries is in de periode 2007 tot 2011 toegenomen. Een taalonderzoek (nulmeting 2012) geeft aan dat 94% van de inwoners het Fries aardig tot heel goed verstaat, voor het spreken is het percentage 74%, voor lezen 76% en voor het schrijven 30%.

Inzet

Op grond van onze beleidsnota Grinzen oer (2013) is de Friese taal integraal onderdeel van al onze activiteiten. Wij ondersteunen de Fryske Akademy financieel voor een taalsociologisch onderzoek om beter inzicht te krijgen in de actuele taalsituatie in onze provincie. Het onderzoek is begonnen in 2013 en loopt door in de jaren 2015-2016. De uitkomsten van het onderzoek worden in 2016 betrokken bij ons toekomstige taalbeleid.

We doen veel aan bewustwording en ondersteunen onder andere de campagne Praat mar Frysk. Ons doel is dat in 2016 het percentage inwoners in Fryslân dat het Fries redelijk tot heel goed: verstaat op 95%, spreekt op 75%, leest op 80% en schrijft op 35% ligt. Dit is enkele percentages hoger dan de nulmeting in 2007 en de 1e meting in 2012.

Met het project Lân fan Talen leveren we op taalgebied een belangrijke bijdrage aan KH2018. Onze internationale contacten rond minderheidstalen hebben we uitgebouwd met onze deelname aan het Network to Promote Linguistic Diversity.

Speerpunt in ons beleid is het bevorderen van de doorgaande meertalige leerlijn in het onderwijs. In 2015 heeft Fryslân 200 tweetalige peuterspeelplaatsen, is 25% van alle basisscholen drietalig en zijn er ten minste 6 locaties voor voortgezet onderwijs met een meertalige stroom.

Vanaf 2014 is de provincie wettelijk bevoegd voor het vaststellen van de kerndoelen voor het Fries in het onderwijs en voor het verlenen van ontheffingen voor het vak Frysk. Ook is in 2014 de Wet Gebruik Friese taal van kracht geworden, die onder andere voorschrijft dat de Friese gemeenten een taalbeleid formuleren. Voor hulp daarbij hebben we het Stipepunt 2.0 bij de Afûk opgericht.

We zetten in op het behouden van een regiodekkende omroep met volledige Frysktalige programmering. We ondersteunen de journalistieke modernisering van de Friese media. We dragen ook bij aan de promotie van de Friese literatuur in het buitenland.

 Einbalâns:  donkergroen

We waarborgen het Fries en de streektalen als levende talen in onze provincie. We hebben de mogelijkheden aangegrepen om de positie van de Friese taal te verstevigen en hebben daar ook nieuwe wettelijke bevoegdheden voor gekregen.

3.5 Cultuur en taal is met het oog op KH2018 impuls gegeven

Staat

In 2013 trokken de ruim zeventig musea die bij de Museumfederatie Fryslân zijn aangesloten gezamenlijk ongeveer 870.000 bezoekers. Dit is 8% meer dan in 2012. De groei is vooral te danken aan de heropening van het Fries museum in 2013. Door de voortgaande digitalisering van collecties zal de toegankelijkheid van het Friese erfgoed nog verder toenemen.

Het aantal professionele kunstenaars is tussen 2000 en 2013 licht toegenomen van 466 tot 496. Het aantal koren neemt af, het waren er 516 in 2013. Het aantal toneel- en muziekverenigingen is de laatste jaren stabiel gebleven.

De vier grote poppodia verzorgden in 2013 in totaal 404 concerten, die bijna 59.000 bezoekers trokken.

Inzet

We hebben onze inzet voor cultuur en taal in 2013 vastgelegd in één integrale beleidsnota Grinzen oer en hebben de maatregelen in het uitvoeringsprogramma uitgevoerd. Ons doel is dat in 2016 38% van de Friese bevolking deelneemt aan culturele activiteiten. Om de culturele basisinfrastructuur te versterken zijn tijdelijke subsidies van relevante cultuurinstellingen in 2013 structureel gemaakt. In 2015 zijn dit er 24, waaronder instellingen als Tryater, ’n Meeuw en Keunstwurk.

We geven tijdelijke impulsen aan activiteiten die aan de mienskip bijdragen. Met het in 2014 ingestelde Brûsfûns ondersteunen we projecten op het gebied van participatie, meertaligheid en gemeenschapszin. Verder ondersteunen we talentontwikkeling, door diversiteit in disciplines te stimuleren. In 2015 zijn dit er 8, waaronder toneel, muziek en dans.

Met behulp van het project Kultueredukaasje mei Kwaliteit (KEK) bevorderen we de cultuureducatie op scholen voor primair onderwijs. In 2015 doen 60% van de scholen hier aan mee.

We willen Fryslân cultureel nog beter op de kaart zetten, binnen de provincie, nationaal én internationaal. We hebben bijgedragen aan het verkrijgen van Leeuwarden als Europese Culturele Hoofdstad 2018. We zijn betrokken bij het oprichten van het Stipepunt 2018 voor KH2018. Samen met de gemeente Leeuwarden werken we aan een gemeenschappelijk festivalbeleid en aan het opstellen van een evenementenkalender voor KH2018.

Met financiële steun van ons is in 2014 het Kolleksje Sintrum Fryslân (depot) aanbesteed. Vanaf 2014 is het Fries mediafonds operationeel.

Einbalâns:  donkergroen

De Friese culturele basisinfrastructuur heeft een structurele financiële basis. Cultuur en Taal in Fryslân hebben een impuls gekregen. Een groeiend aantal mensen in Fryslân doet (actief of passief) mee aan een breed en laagdrempelig aanbod van cultuuruitingen. Leeuwarden is in 2013 tot Europese Culturele Hoofdstad 2018 uitgeroepen.