5. Nieuwe energie voor het openbaar bestuur in 2015

5.1 SNN is slanker en efficiënter gemaakt

Staat (intern)

Het Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN) werkt sinds 2011 met twee bestuurscommissies: Economische Zaken en Stedelijke Ontwikkeling en Milieu. De Bestuurscommissie Europa is afgeschaft.

Inzet

Onze inzet met betrekking tot rol en functie van SNN is steeds gericht op het bewaken van de meerwaarde van de samenwerking. De rol van het SNN als uitvoeringsorganisatie voor Europese middelen is een vaste waarde. De invulling van de netwerkrol wordt verder verkend. De externe oriëntatie van SNN is voor de uitvoeringspraktijk van de provinciale organisaties steeds belangrijker.

Einbalâns:  donkergroen

De bestuurlijke afslanking en inkrimping van de uitvoeringsorganisatie zijn doorgevoerd. De bestuurlijke rol van SNN is steeds meer gericht op de gemeenschappelijke belangenbehartiging, waaronder de lobby in Den Haag en Brussel voor specifieke Friese en noordelijke onderwerpen.

5.2 Samenwerkingsagenda's zijn volop in uitvoering

Staat

De strategische samenwerkingsagenda’s met Leeuwarden en Súdwest-Fryslân en Smallingerland zijn volop in uitvoering. Vanwege het niet doorgaan van de spoorlijn Heerenveen-Groningen zijn de samenwerkingsagenda’s met Smallingerland en Heerenveen geactualiseerd. De gemeente Heerenveen heeft de samenwerkingsagenda vanwege de financiële omstandigheden niet ondertekend, in plaats daarvan wordt met een select aantal projecten uit de samenwerkingsagenda verder gegaan. Deze zijn opgenomen in de Investeringsagenda Drachten Heerenveen, die in 2014 tot uitvoering is gebracht.

Inzet

We hebben nadrukkelijk de samenwerking met andere overheden en partijen opgezocht, binnen en buiten Fryslân, voor het realiseren van projecten van gezamenlijk belang. We hebben strategische samenwerkingsagenda’s met de gemeenten van de vier grootste kernen in Fryslân opgesteld en geactualiseerd.

De Investeringsagenda Drachten Heerenveen is onderdeel van de geactualiseerde samenwerkingsagenda’s van de betrokken gemeenten en is in 2014 in uitvoering gebracht. De samenwerkingsagenda met Leeuwarden en de gezamenlijke bijdrage aan KH2018 zijn na de uitverkiezing aan elkaar gekoppeld. De samenwerkingsagenda met Súdwest-Fryslân is volledig opgenomen in de gebiedsagenda voor de regio Zuidwest-Fryslân.

Einbalâns:  donkergroen

Voor alle vier grote kernen zijn samenwerkings- of investeringsagenda’s in het stadium van uitvoering gebracht.

5.3 Kosten van bestuur en organisatie komen overeen met andere provincies

Staat (intern)

De omvang van de overhead (het aantal fte’s bij bedrijfsvoering versus het totaal fte’s) is behoorlijk lager dan het gemiddelde van de provincies, 30% tegen 36% (vergelijking Fryslân 2012).

Met betrekking tot de apparaatskosten (bedrijfsvoering en personeel samen) afgezet tegen de totale lasten, zit Fryslân met 14,50% op het gemiddelde van de provincies (vergelijking Noord-Brabant provinciale begrotingen 2013).

Inzet

We vinden dat de kosten van het bestuur en de organisatie in de pas moeten lopen met de andere provincies. We hebben in 2012 een vergelijking uitgevoerd met betrekking tot de overhead. De gunstige score van 30% hebben we als norm vastgehouden. Uit een andere vergelijking is gebleken dat de apparaatskosten op het gemiddelde van de twaalf provincies liggen.

Een vergelijking tussen de provincies over de apparaatskosten per beleidsprogramma is er niet. Daarvoor zijn de programma’s te verschillend vanwege politieke keuzes en feitelijke opgaven en omstandigheden in de provincies.

Einbalâns:  donkergroen

De kosten van ons bestuur en organisatie liggen op het gemiddelde van de twaalf provincies (apparaatskosten) of daaronder (overhead), ondanks dat we bezig zijn grote ambities te realiseren (infrastructuur, Wurkje foar Fryslân, KH2018).

5.4 Duidelijk beeld van bestuurlijke inrichting is opgesteld

Staat

Het aantal gemeenten is in Fryslân afgenomen van 27 in 2011 tot 24 gemeenten op 1 januari 2014.

Inzet

We hebben het visievormingstraject voor de toekomstige lokaal-bestuurlijke inrichting van Fryslân in 2011 – na consultatie van gemeenten over het advies van de commissie Koopmans –  afgerond met het vaststellen van een eindvisie in september 2012. Deze provinciebrede eindvisie is behandeld in de Statencommissie Boarger en Mienskip van 9 januari 2013. De visie vormt het toetsingskader voor toekomstige gemeentelijke herindelingsvoorstellen.

De afgelopen jaren is een aantal gemeentelijke herindelingen afgerond. Enkele nieuwe gemeentelijke initiatieven tot samenwerking of herindeling liggen in het verschiet. Dergelijke initiatieven van onderop faciliteren we.

Einbalâns: donkergroen

Er is een provinciebrede eindvisie op de lokaal-bestuurlijke inrichting van Fryslân vastgesteld. De kwaliteit van het Friese lokaal bestuur ontwikkelt zich als geheel toekomstbestendig.

5.5 De provinciale werkwijze is vernieuwd en toegesneden op de toekomst

Staat (intern)

Nieuwe werkwijzen zijn zichtbaar bij de integrale beleidsformulering, zoals rond de 3p’s, sociaal domein, taal/cultuur/onderwijs. Maar ook bij de aanpak van beleidsprocessen, zoals de methodiek van Beleid van deze tijd. De provincie werkt met innovatieve financieringsinstrumenten, zoals revolving funds en risicodragende investeringen. Het subsidiebeleid is vernieuwd. Nieuwe wijzen van samenwerking krijgen bijvoorbeeld gestalte in de samenwerkingsagenda’s en de streekagenda’s met de gemeenten. In het bijzonder rond KH2018 werken we samen met de gemeente Leeuwarden. Nieuwe vormen van uitvoering worden geëtaleerd door het programma Wurkje foar Fryslân en onderdelen daarvan zoals het Aanvalsplan Friese woningmarkt. Nieuwe vormen van communicatie zetten we actief in bij het bereiken van de Friese mienskip.

In 2011 stond het social mediagebruik in de kinderschoenen, nu gebruiken we Twitter als actueel nieuwskanaal met meer dan 10.000 volgers. We hebben bijna 1300 Facebookvrienden.

Inzet

We willen een overheid zijn die zichtbaar concrete resultaten voor Fryslân bereikt. We hebben op een breed front ingezet op vernieuwing van werkwijzen: bij integrale beleidsvorming en beleidsprocessen, in de samenwerking met gemeenten en andere partijen, in de keuze van nieuwe (financiële) uitvoeringsinstrumenten en in de externe communicatie.

In 2014 zijn we binnen de organisatie een nieuw proces ingegaan met betrekking tot de organisatie van de toekomst. Daarbij staat ons een toekomstige organisatie voor ogen, waarbij de rol van de provincie zich meer faciliterend ontwikkelt ten opzichte van de maatschappelijke ontwikkelingen. We noemen dit ‘opgavengestuurd’.

Wat betreft sociale media proberen we vragen die via Twitter binnenkomen snel te beantwoorden. We zijn eind 2011 begonnen met Facebook en laten daarop een vrolijk beeld van Fryslân en van de provinciale organisatie zien. LinkedIn gebruiken we voor vacatures. Dit gaat zo succesvol dat adverteren in klassieke media niet meer nodig is. Via de tool Obi4wan gaan we na wat er over de provincie en provinciale projecten rondgaat op internet. Dit vervangt voor een belangrijk deel de enquêtes die we eerder hielden.

Einbalâns:  lichtgroen

Er zijn nieuwe werkwijzen op een breed front ingevoerd. Het denken over de organisatie van de toekomst gaat door.

5.6 Ambtelijke organisatie is verkleind en nieuwe werkwijze is succesvol ingevuld

Staat (intern)

Aan het begin van de bestuursperiode  is de provinciale organisatie ingrijpend gewijzigd. Daarbij zijn onder andere de verschillende sectorale beleidsafdelingen geïntegreerd in drie nieuwe afdelingen, die ingedeeld zijn naar de drie p’s van duurzaamheid. Het betreft Kultuer & Mienskip (people), Stêd en Plattelân (planet) en Kennis en Ekonomy ( profit). Ook is in 2012 een nieuwe Organisatievisie opgesteld. In de loop van de bestuursperiode zijn verschillende nieuwe afdelingen ingesteld en er wordt gewerkt met een interne Flexpool. Op 1 januari 2014 is de Friese uitvoeringsdienst voor milieu (FUMO) begonnen. Vanwege de decentralisatie natuur is in 2015 een deel van de (rijks)Dienst Landelijk Gebied (28 fte) overgekomen naar de provincie.

Sinds 2005 is op de bedrijfsvoering € 20 miljoen bezuinigd. De taakstelling t/m 2015 is gerealiseerd. De personeelsformatie is afgenomen van 831 (2011) naar 654 (2015).

Inzet

We werken aan een inspirerende, kleine, flexibele, efficiënte, resultaten boekende, moderne organisatie, waarmee we samen met de mienskip werken aan een mooie en sterke Fryslân. De in 2012 opgestelde organisatievisie bevat daarover vier kernwaarden: Mienskip op 1, betrouwbaar zijn, resultaten tellen, werken met hart en ziel voor Fryslân. De veranderstrategie is sindsdien gericht op het vertalen van deze kernwaarden naar het dagelijks werk.

Het werken aan verbetering van de organisatiestructuur is een continu proces. Na de volledige nieuwe inrichting van de organisatie in 2012 zijn nieuwe afdelingen  ingesteld voor Vastgoed, Subsidiezaken, Streekwurk, Facilitaire zaken & Inkoop, Informatievoorziening, Provinciale Waterstaat, Flexpool. De afdeling Programma Bebouwde Ruimte en Landelijk Gebied is met ingang van 1 januari 2015 opgeheven. De afdeling Infraprojecten en Advies is vanaf 1 januari 2015 na een integratieslag verder gegaan onder de naam Infraprojecten, Gebiedsinrichting en Natuur.

De personeelsomvang neemt verder af tot 553 in 2018, dit is een verwachte inkrimping met 16% in de komende vier jaar. De inkrimping gaat gepaard met een mobiliteitsbeleid, waarbij interne doorstroming wordt gestimuleerd en de instroom van nieuwe medewerkers wordt beperkt. De verwachte instroom voor de komende jaren is gemiddeld 25 per jaar. Daarnaast maken we jaarlijks ruimte voor trainees (10 in 2015) en werkervaringsplaatsen voor jongeren (15 in 2015).

Einbalâns:  lichtgroen

Er zijn belangrijke stappen gezet met inkrimping en vernieuwing van de organisatie. De organisatiestructuur is efficiënter ingericht.

5.7 Voor alle Friese regio's zijn streekagenda's opgesteld

Staat

Voor vier regio’s (Wadden, Noordwest, Zuidwest, Zuidoost) zijn streekagenda’s opgesteld, die vanaf 2014 in uitvoering zijn genomen. In Noordoost wordt gewerkt met de Agenda Netwerk Noordoost (ANNO). De uitvoering van de samenwerkingsagenda’s vindt plaats onder de gemeenschappelijke noemer Streekwurk.

Inzet

We werken al vanaf het begin van de jaren negentig samen met de Friese gemeenten, Wetterskip Fryslân, maatschappelijke organisaties en inwoners aan de gebiedsgerichte ontwikkeling van het Friese platteland. Onder de gemeenschappelijke noemer van Streekwurk hebben we deze samenwerking vernieuwd in streekagenda’s, die in 2014 als uitvoeringsprogramma van projecten van en voor de streek zijn vastgesteld. Voor de regio Noordoost wordt bezien of de samenwerking rond ANNO tot samenwerkingsagenda verbreed kan worden.

In 2014 hebben we alvast een flink aantal streekagendaprojecten als quick win aangewezen, met een provinciale bijdrage van in totaal € 24,1 miljoen, te realiseren voor 31 december 2015. We benutten Streekwurk verder voor het realiseren van de quick wins en het realiseren van de samenwerkingsagenda’s met de F4. Vanaf 2015 willen we de inzet van middelen voor de gebiedsgerichte werkwijze van de streekagenda’s slagvaardiger en flexibeler maken. Dit doen we door te werken aan het gebiedsbudget (waarin alle provinciale middelen voor gebiedsgerichte doelen in één budget per gebied bij elkaar worden gebracht) en het Iepen Mienskipsfûns (IMF). Dit fonds bevat middelen (€ 10 miljoen in de periode 2015-2018) die initiatieven uit de regio’s ondersteunen. De toekenning van middelen uit het Iepen Mienskipsfûns verloopt via Streekwurk. De middelen voor de quick wins worden in 2015 gekoppeld aan het gebiedsbudget.

Einbalâns:  donkergroen

De samenwerking met de mienskip heeft in Streekwurk/streekagenda’s vorm gekregen. Met het gebiedsbudget en het Iepen Mienskipsfûns wordt het fundament onder de verdere ontwikkeling van het Friese platteland verstevigd.