5. Welke ontwikkelingen komen op ons af?

Er is een aantal (financiële) ontwikkelingen die invloed kunnen hebben op de financiële positie van de provincie, ons financiële beleid en/of de manier waarop we met onze planning en controlinstrumenten omspringen.

5.1. Ontwikkelingen in financieringsinstrumenten

In plaats van normale en reguliere subsidieverstrekking wordt door overheden steeds meer ingezet op het verstrekken van revolverende middelen. Dit biedt de mogelijkheid om nieuwe financieringsinstrumenten als revolverende fondsen, aandelenkapitaal, leningen en garanties/borgstellingen in te zetten. Deze financieringsmogelijkheden maken het mogelijk dat de middelen meermaals door een fonds (waaronder Doefonds en FSFE) of door de provincie kunnen worden ingezet wanneer de bedrijven succesvol zijn.

5.2. Ontwikkelingen EMU saldo

Het EMU-saldo gaat over het saldo van de totale uitgaven/inkomsten van alle overheidsinstanties in Nederland gezamenlijk in een jaar. Europa heeft hiervoor een norm bepaald. Wordt die norm overschreden, dan kan Europa een boete opleggen die vervolgens verdeeld wordt over alle overheden in Nederland. Om die totale norm te kunnen halen heeft het Rijk voor de diverse overheden in Nederland een eigen norm vastgesteld.

De komende jaren overschrijden wij de norm die geldt voor de provincie Fryslân fors. Dit komt door het ambitieuze investeringsprogramma dat hoort bij het convenant met het Rijk over het Regio Specifieke Pakket (RSP). Daarnaast wordt onder andere het programma Wurkje foar Fryslân uitgevoerd. Een groot deel van deze uitgaven worden gedekt door de inzet van de bestemmingsreserves. Deze reserves tellen echter niet mee voor de berekening van het EMU saldo omdat deze inkomsten in eerdere jaren zijn ontvangen.
In theorie kan de Minister van Financiën op grond van de wet Hof een sanctie opleggen aan de overheidslaag die een overschrijding van de EMU norm veroorzaakt. De minister heeft echter aangegeven dit tot 2017 niet te zullen doen. Hij verwacht dat door het planningsoptimisme van de decentrale overheden de EMU norm niet daadwerkelijk overschreden zal worden. Na 2017 kan overschrijding van de norm wellicht wel financiële consequenties hebben.

5.3. Toename noodzaak flexibele en integrale begroting

De veranderende samenleving vraagt steeds meer dat vanuit de provinciale organisatie wordt gewerkt vanuit een integrale benadering door de verschillende sectoren en beleidsprogramma’s heen. We zien programma’s als Wurkje foar Fryslân en Kulturele Haadstêd door de hele begroting terug. Maar ook de Streekgerichte aanpak beslaat alle beleidsprogramma’s.

In het hoofdstuk <organisatie van de toekomst> beschrijven we hoe we hier als organisatie op inspringen. Maar deze nieuwe werkwijze vraagt ook iets van de manier waarop we onze uitgaven zichtbaar maken in de begroting. De Staten kunnen zelf aangeven op welke wijze zij willen begroten of verantwoorden.

Hieronder beschrijven we kort een aantal onderwerpen met een eigen route door de begroting:

De begrotingsprogramma’s

De begroting is opgebouwd uit 11 programma’s:

  1. Bestuur en Veiligheid
  2. Verkeer en Vervoer
  3. Water
  4. Milieu
  5. Landelijk gebied
  6. Economie, recreatie en toerisme
  7. Zorg en welzijn
  8. Kultuer, taal en onderwijs
  9. Ruimte en wonen
  10. Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien
  11. Inzet Nuon reserve

Programma 11 is in 2014 aan de begroting toegevoegd. Het doel van dit programma is vooral om de inzet van de Nuon- reserve inzichtelijk te maken. De inzet van de middelen vindt plaats via de investeringsagenda Wurkje foar Fryslân. De middelen uit programma 11 hebben een voorwaardelijk karakter en worden na besluitvorming over projecten zoveel mogelijk vanuit programma 11 overgeboekt naar de uitvoerende begrotingsprogramma’s. Hierdoor is in ieder programma wel een deel Nuon- reserve zichtbaar en is programma 11 een verzamelprogramma.

De gebieden

In onze gebiedsgewijze werkwijze benaderen we de provincie in vijf gebieden: Noordoost, Noordwest, Zuidoost, Zuidwest en de Wadden. Ieder gebied heeft zijn eigen kenmerken en behoeftes. Bij het formuleren van beleid zou nadrukkelijk gekeken kunnen worden naar de behoeftes in de gebieden. Wanneer hiervoor per gebied een budget beschikbaar zou worden gesteld dan komen alle begrotingsprogramma’s hier per gebied weer in verschillende mate aan de orde. Andersom komen in alle begrotingsprogramma’s onderdelen van de vijf gebieden terug.

Sociaal beleid

De provincie voert geen autonoom sociaal beleid meer uit, maar streeft ernaar om het provinciale kerntakenbeleid inclusief beleid te laten zijn. Onder inclusief beleid verstaan we (conform de nieuwe Wmo) beleid dat rekening houdt met de mogelijkheden en beperkingen van mensen. Om dit doel te bereiken, nemen we daar waar nodig en wenselijk sociale- en zorgaspecten mee in nieuwe nota’s en uitvoeringsprogramma’s. Dat betekent dat het sociaal beleid in alle begrotingsprogramma’s zichtbaar wordt. Het is een expliciete wens van PS om dit zichtbaar te maken.

Kulturele Haadstêd

Het programma Kulturele Haadstêd 2018 is niet alleen een cultureel programma. Het is een programma met een brede doelstelling die met name een economisch effect en een positief effect op armoedebestrijding moet bewerkstelligen. Het raakt aan alle begrotingsprogramma’s; cultuur, aan economie, aan natuur, aan sociaal beleid, aan water etc. PS hebben 16 miljoen beschikbaar gesteld voor de organisatie van Kulturele Haadstêd. Dit bedrag wordt gebruikt als dekking voor de projecten uit het bidbook. Maar omdat het programma zo allesomvattend is raakt het aan alle onderdelen van onze begroting. In alle beleidsdocumenten die we opstellen proberen we door middel van Kulturele Haadstêd daar waar mogelijk een vliegwieleffect te bereiken. Een mooi voorbeeld hiervan is Hospitality. Dit is onderdeel van het toeristisch programma ‘Gastvrij Fryslân’, maar het past ook naadloos in Kulturele Haadstêd. Zo wordt zoveel mogelijk geprobeerd de provinciale doelen en de doelen van Kulturele Haadstêd elkaar te laten versterken. Dit heeft weer als gevolg dat Kulturele haadstêd overal in de begroting zichtbaar is. Het betekent echter niet dat alle uitgaven worden gedaan onder het mom van Kulturele haadstêd. Volgens afspraak met PS wordt er voor de Kulturele Haadstêd een aparte paragraaf opgenomen in de begroting.

5.4. Digitalisering

Bij de behandeling van de begroting 2015 is een motie van de fractie Buisman aangenomen om vanaf de begroting 2016 geen papieren versie meer beschikbaar te stellen. Hierdoor ontstaan er diverse mogelijkheden om de begroting op een andere wijze in te richten. Er ontstaan mogelijkheden om meer flexibel te gaan werken. Digitalisering biedt het grote voordeel dat ook relatief gemakkelijk diverse typen begroting  naast elkaar kunnen bestaan

5.5. Overige ontwikkelingen

Het Besluit Begroting en Verantwoording wordt door het rijk in overleg met het IPO op dit moment herzien. Ook wordt door het rijk de mogelijkheid van invoering van vennootschapsbelasting voor de provincies bezien. De consequenties van beide ontwikkelingen zijn nog niet inzichtelijk.