4. Lokaal bestuur en veiligheid

4.1. Veiligheid

Fryslân is een veilige provincie om in te wonen. Zeker als je het vergelijkt met landelijke cijfers. Voelen de Friezen dat zelf ook zo? Hoe vaak voelt men zich wel eens onveilig en op welke plekken wordt een gevoel van onveiligheid ervaren? Hoeveel Friezen zijn naar eigen zeggen slachtoffer geweest in 2013? De hier gepresenteerde gegevens zijn afkomstig uit een grootschalige steekproef onder de Nederlandse bevolking: De Veiligheidsmonitor (VM).

De staat van de veiligheid

Van de Friezen voelt 28,1% zich wel eens onveilig (zie figuur 4.1.1.). Dat is duidelijk lager dan het landelijk gemiddelde van 38,4%. Het onveiligheidsgevoel in de eigen buurt is 12,3%, tegenover 18,8% landelijk. De Friese bevolking geeft gemiddeld een rapportcijfer van 7,5 voor de veiligheid in de eigen buurt. Landelijk wordt de buurtveiligheid met een 7,1 beoordeeld. Nederlanders ervaren een gevoel van onveiligheid het vaakst op plekken waar groepen jongeren rondhangen.

Ook GGD Fryslân meet in haar Gezondheidsmonitor het gevoel van onveiligheid. In 2012 voelde 5% van de volwassen zich overdag vaak onveilig. ‘S nachts ligt dit percentage op 14%.

Figuur 4.1.1.         Onveiligheidsgevoel burgers in Fryslân en Nederland 2013

In figuur 4.1.2. is weergegeven dat 16,1% van de Friezen aangaf in 2013 slachtoffer te zijn geweest van enige vorm van criminaliteit. Dit percentage ligt lager dan het landelijk gemiddelde van 19,8%. Als wat specifieker wordt gekeken naar de verschillende vormen van criminaliteit dan valt op dat in Fryslân minder vaak slachtoffers vallen van vermogensdelicten en vandalisme dan in Nederland als geheel. Voor geweldsdelicten en cybercrime (hacken/cyberpesten) geldt dat Friezen net zo vaak slachtoffer zijn als de gemiddelde Nederlander.

Indien we kijken naar huiselijk geweld kunnen we uit de de Gezondheidsmonitor 2012 van de GGD opmaken dat 7% van de volwassen Friezen wel eens slachtoffer is geweest van huiselijk geweld. Van die slachtoffers is 13% in het achterliggende jaar slachtoffer geweest.

Figuur 4.1.2.         Slachtofferschap burgers in Fryslân en Nederland 2013

De ontwikkeling van de veiligheid

Het gevoel van onveiligheid is in Fryslân in 2013 niet anders dan een jaar eerder. Ook de mate waarin Friezen slachtoffer zijn geworden van criminaliteit in het algemeen (excl. cybercrime) en vandalisme, vermogensdelicten en geweldsdelicten in het bijzonder, is niet veranderd ten opzichte van 2012. Wel zien we qua cybercrime een significante toename ten opzichte van 2012. Het deel van de Friese bevolking dat slachtoffer is geweest van cybercrime is toegenomen van 9,7% in 2012 naar 12,5% in 2013.

Omdat zowel de methodiek als de vragenlijst van de Veiligheidsmonitor in 2012 is gewijzigd, kunnen we de uitkomsten over 2012 en 2013 niet zonder meer vergelijken met voorgaande jaren. Wel wordt er een landelijke ontwikkeling geconstateerd op het gebied van veiligheidsgevoel. In de periode 2005-2013 heeft de veiligheidsbeleving in het algemeen zich gunstig ontwikkeld. De daling van de onveiligheidsgevoelens was het sterkst in de periode 2005-2008. Daarna zijn de onveiligheidsgevoelens nog maar licht gedaald. De buurtgerelateerde onveiligheidsgevoelens zijn sinds 2008 juist iets toegenomen, maar deze stijging is niet heel sterk. Dit zie je overigens niet terug in het rapportcijfer dat gegeven wordt voor de veiligheid van de woonbuurt. Deze is landelijk (maar ook in Fryslân) licht gestegen sinds 2008.  Over de periode 2005-2013 laat de ontwikkeling van slachtofferschap van ‘traditionele’ criminaliteit landelijk een gunstig beeld zien. Het totale slachtofferpercentage vertoont een duidelijk dalende trend. Deze daling was het sterkst in de periode 2005-2008, maar na een korte stijging tussen 2008 en 2009, is ook daarna sprake van een licht dalende tendens. Alleen het slachtofferschap van vermogensdelicten is sinds 2008 stabiel gebleven. Het slachtofferschap van vandalisme is het sterkst afgenomen sinds 2005.

In de gezondheidsmonitor van de GGD zijn geen significante veranderingen geconstateerd ten opzichte van de uitkomsten in 2010 op het vlak van onveiligheidsgevoel (overdag en ’s nachts) en het huiselijk geweld.

De toekomst van de veiligheid

Op basis van de geconstateerde ontwikkelingen ligt een verdere lichte daling in de mate van onveiligheidsgevoel en slachtofferschap voor de hand.

Bronnen

Meer grafieken