Robotisering

Met de ontwikkeling van robots gaat het snel. Wanneer we denken aan robots in de bedrijfswereld, blijven we bijna automatisch hangen bij de lopende band in de grote fabrieken waar robotachtige machines bandwerk verrichten. Die machines bestaan nog altijd maar de nieuwe generatie robots is van een heel ander kaliber. We spreken dan namelijk over de digitale robot met een rechtstreekse link met internet.

Er ontstaan steeds meer artefacten die kenmerken van levende organismen bezitten, zoals intelligentie of het vermogen om zich voort te planten. Men spreekt in dat geval van living technologies, zoals zelfrijdende auto’s of chatbots. Convergentie kan tal van economische mogelijkheden bieden. In Zweden loopt er momenteel een pilootproject waarbij werknemers via een chip de kantoordeuren openen, de lift roepen of het kopierapparaat activeren.

Betekenis voor Fryslân

Nieuwe kansen voor de Friese industrie

De (bescheiden) tendens tot ‘herindustrialisatie van het westen’ (again made here) door het terughalen van productie van elders kan van betekenis zijn op de ontwikkeling van de Friese arbeidsmarkt, het Friese vestigingsklimaat, het exportbeleid en ook op het verder  ontwikkelen van bedrijventerreinen.

Autonome voertuigen

In december 2014 reden in de provincie Gelderland de eerste zelfrijdende personenauto’s op de openbare weg. GS in Gelderland hebben in januari 2015 ingestemd met een proef met twee achtpersoonsvoertuigen zonder stuur en chauffeur.  Bij Zwolle vindt in februari 2015 een eerste proef plaats met zelfrijdende trucks. Ook in Fryslân zullen mogelijk autonome voertuigen verschijnen en kunnen bijdragen aan de verkeersveiligheid. De reistijden worden korter en Noord-Nederland is sneller bereikbaar. Deze veranderde vorm van mobiliteit zal van betekenis zijn voor de bereikbaarheid van de provincie en het verder ontwikkelen van de infrastructuur en OV. Ook zullen dergelijke experimenten van invloed zijn op de verkeersregels.

Drones

De goedkopere toepassing van drones zal ook van betekenis kunnen zijn voor de provincie. Bijvoorbeeld j het inzetten van drones bij het vaststellen van noodzakelijk onderhoud van wegen, bruggen, dijken en kaden en regie en toezicht van het regionale waterbeheer. De provincie Noord-Brabant kondigde september jl. aan om onbemande vliegtuigen in te zetten boven de Brabantse Wal om verdroging in kaart te brengen. Bij de grote Friese infraprojecten als de N381, de Centrale As en Leeuwarden Vrij Baan worden ook drones ingeschakeld om luchtfoto’s te maken die bedoelt zijn om de voorgang van het werk te laten zien. Bovendien is de provincie sinds dit jaar het bevoegd gezag voor het afgeven van een zogenaamde TUG-ontheffing: een vergunning voor ‘ tijdelijk uitzonderlijk gebruik’ van drones. Daarvoor was het aan het ministerie van defensie om bij luchtfotografie een vergunning af te geven. De provincie zal mogelijk moeten optreden om illegale drone-vluchten aan te pakken. Ook zullen burgers zich op het recht van  privacy kunnen beroepen bij de inzet van drones door overheid of burgers. Burgers zelf kunnen ook voor 99,99 euro eenvoudig drones inzetten. Met de nieuwste minidrone kan iedereen met een smartphone een drone besturen.

Banen verdwijnen

Het kabinet zette september jl. voor het eerst het onderwerp van het automatiseringsspook op de agenda. Minister Asscher stelt dat Nederland zich schrap moet zetten voor een toekomst waarin er voor veel mensen weleens geen betaald werk meer zou kunnen zijn. Door computers, robots en andere vormen van automatisering dreigt de komende decennia ‘een aanzienlijk deel van de bestaande banen’ te verdwijnen. Het verdwijnen van veel schakels uit de productie- en waardeketen zal grote invloed hebben op de arbeidsmarkt en arbeidsparticipatie. De vraag naar hoogopgeleide arbeidskrachten, die niet te vervangen zijn door computers, en naar laaggeschoolde arbeid zal groeien en polariseert de arbeidsmarkt. Met name de middenklasse zal hierdoor geraakt worden. Dit kan leiden tot nieuwe vormen van arbeidsparticipatie en nieuw ondernemerschap. Het ontstaan van een zogenaamde zandlopereconomie (toename aanbod van lage mbo-banen en hbo/universiteitsbanen) zal van betekenis zijn voor de Friese werkgelegenheid en daarbij de doelen die de provincie zich stelt om de werkgelegenheid te bevorderen. De Friese bevolking is op dit moment meer dan gemiddeld MBO opgeleid, terwijl middenklassebanen mogelijk zullen worden gerobotiseerd.

Nieuw soort banen

De druk op de samenleving om mensen voor te bereiden op banen en carrières die mogelijk nog niet bestaan neemt toe. Mogelijk is er een toenemende vraag naar data analytici, robotic-kundigen, uitvinders, nano, bio wetenschappers, privacy managers, waste data managers etc. Nu al bestaan er changemanagers, deze helpen organisaties en hun medewerkers in de transitie naar een andere manier van werken. Of het Heiloose bedrijf Pictuarae, dat nu 150 mensen in dienst heeft voor het scannen, digitaliseren en daarmee beter toegankelijk maken van allerlei cultureel erfgoed. Het aantal ZZP-ers zal in Fryslân verder toenemen, mogelijk liggen hier ook kansen voor nieuwe banen.

Zorg verandert

De zorg kan door toenemende rotobisering veranderen. Er zijn verschillende trends gaande die de inzet van zorgrobots kunnen beïnvloeden. Nederland vergrijst, de zorgzwaarte neemt toe. Een personeelstekort wordt gebruikt als argument om robotica in te zetten. Daarnaast zullen steeds meer mensen zorg op afstand ontvangen. Door decentralisatie verplaatst zorgfunctie meer naar de private context. Sinds 1 januari 2012 wordt thuisdiagnostiek en teleconsultatie vergoed. Er zijn meerdere zorgrobotprojecten gaande zoals mobiservcompanionable en ksera.ieis.tue. De verwachting is dat al op korte termijn zorgrobots ingezet kunnen worden in de zorg. Omdat er in Fryslân een stijgend aantal ouderen zal wonen en ook de zorgbehoefte stijgt, zal deze ontwikkeling van betekenis zijn op niet alleen de ontwikkeling van de zorg, maar ook op de arbeidsmarkt en het wonen.

Deze trend heeft relatie met:

3.3. Werkgelegenheid

Lees meer

3.4. Werkgelegenheidsstructuur

Lees meer

3.6. Innovatie

Lees meer

3.7. Digitalisering

Lees meer

5.1. Duurzame energie

Lees meer

5.2. Afval, licht en geluid

Lees meer

8.2. Werkloosheid

Lees meer

8.3. Inkomen

Lees meer

7.1. Sociaal beleid

Lees meer